2021.10.07 – දිනමිණ කටාරම අතිරේකය
බෝසත් – බිම්සර හමුව..
පසුගිය පූජාවලී විමසුම මඟින් ඔබට ඉදිරිපත් කළේ බෝසතුන් තවුස් දිවියට ප්රවේශ වීම හා බැඳුණු රසබර තොරතුරුය. විශේෂයෙන් තම අතින් කපා ලූ හිසකේ අහසට විසි කොට බුදු වන්නේ ද නැද්ද යන්න උරගා බැලූ අයුරුත් දෙවියන් එය රැගෙන සිළුමිණි සෑය ඉදි කළ අයුරුත් විග්රහ කෙරිණි. අද අපගේ විමසුමට ලක් වන්නේ අනතුරුව සිදු වූ සිදුවීම් කිහිපයකි. විශේෂයෙන් බිම්සර රජු හමුව හා එහිදී වූ සාකච්ඡා, පොරොන්දු ආදිය පිළිබඳව පූජාවලි හිමියන්ගේ වර්ණනා ඔබේ අවධානයට යොමු කරවමු. මේ ඔස්සේ බෝසත් සිරිතෙහි මෙම වැදගත් අවස්ථා දැන සැදැහැ සිත දියුණු කර ගනු ඇතැයි සිතමු.
බෝසතුනගේ පැවිද්දෙන් පසු ඡන්න ඇමැතිවරයා ශෝක දෙකකින් යුතුව ආපසු පිටත්ව ගියේය. එනම් උපන් දා සිට ළඟින් සිටි යහළුවා අහිමි වීමේ ශෝකය සහ බෝසතුනගේ සියලු ගමන් බිමන් සඳහා පහසුකම් සැලසූ කන්ථක අසු සොවින් මියැදීමය.
බෝසතාණෝ අනෝමා ගංතෙරින් බැහැරව අනුපිය නම් අඹ වනයට පිවිස සුවෙන් සත් දිනක් වැඩ සිට අනතුරුව රජගහනුවරට ගොස් ගෙපිළිවෙළින් පිඬු සිඟන්නට වූහ. එදින රජගහනුවර ඇසළ සැණකෙළියකි. සියලු දෙනා උත්සව කෙළියෙහිය. බෝසතුනගේ පිඬු සිඟා වැඩි ගමන ඔවුනට ඇති කළේ විශේෂත්වයකි. සැණකෙළි පසෙක දැමූ ඔවුහු මෙම අමුතු දැක්ම නරඹන්නට බෝසතුන් පසුපස එන්නට වූහ. මේ දර්ශනය පිළිබඳ කුතුහලයෙන් විවිධ අදහස් දැක්වූ පිරිස් පිළිබඳව පූජාවලී හිමියෝ සජීවාරෝපණය කරන්නේ මෙසේය.
“සමහර කෙනෙක් කොල මේ රාහුගේ භයින් මිනිස් ලොවට දිව වෙස් වලා ඇවිදිනේ පූර්ණ චන්ද්රයා දෝ යි යෙති. සමහර කෙනෙක් කොල කුමක් කියවු ද ඒ පූර්ණ චන්ද්රයා මනුෂ්ය ලෝකයෙහි කවර කලෙක ඇවිදි විරීද? ඒ සකලංකය. මේ අකලංකය. එසේ හෙයින් මේ පූර්ණ චන්ද්රයා නොවෙයි. අපගේ රජුගේ හා නුවර වැසියන්ගේ ක්රීඩා විභූතිය අසා කෙළනා නිසා වෙස් වළා ආයේ මේ කාම දේවයාදෝ යි යෙති.“
මිනිසුන් කුතුහලයෙන් යුතුව මෙසේ කරන ප්රකාශන තුළ අනාවරණය වන්නේ තත්කාලීන සමාජයයි. බොහෝ තවුසන් මෙසේ අහර සොයා යනු දැක ඇති මුත් මෙවැනි යෞවන කුමාරයකු එසේ යනු ඔවුන් දැක නැත. සිදුහතුන්ගේ රුව පූර්ණ චන්ද්රයාටත් කාම දෙවියාටත් සමාන කර දැක්වීමෙන් පෙනෙන්නේ සැබවින් ම බෝසතුනගේ රාජ සුකුමාලත්වය යි. සක්විති රජ සැප විඳින්නට සියලු භාග්ය ලද මෙවන් ශාක්ය කුමාරයකු ගෙන් ගෙට අහර සොයා යාම කටුක දිවියෙහි දුක කවරේද යන්න සොයා බැලීමේ පර්යේෂණයෙහි සමාරම්භයයි.
අනතුරුව තවත් බොහෝ දෙනා කී වදන් මෙසේ වාර්තා කර තිබෙයි. ඇතැමෙක් මේ ශක්රයා බව ද ඇතමෙක් මේ බ්රහ්මයා බව ද ඇතැමෙක් තපස්වීවරයකු යයි ද තර්ක කරන්නට වූහ. මෙහි උච්ඡ අවස්ථාව කතුවරයා ඉස්මතු කරන්නේ රාජ පුරුෂයන් මේ බව බිම්සර රජුට වාර්තා කළ පිළිවෙළයි. බලන්න.
“ස්වාමීනී, දෙවියෙකු බවත් නොදනුම්හ. බ්රහ්මයෙකු බවත් නොදනුම්හ. නාගයෙකු බවත් නොදනුම්හ. ගරුඬයෙකු බවත් නොදනුම්හ. අපගේ මේ නුවර දොරින් දොර පිඬුසිඟයි. ඉතා ආශ්චර්ය පුරුෂයෙකැයි කීහ. “
වැසියන්ගේ මෙම වාර්තාවෙන් රජු අතිශයින් කලබලයට පත් වූවාට කිසිඳු සැකයක් නැත. රජුගේ ද කුතුහලය පෙන්වන්නේ රජු ජනයාට කළ පහත නියෝගයෙනි.
“ කොල වහා යව. ඉදින් අමනුෂ්යයෙක් වී නම් නුවරින් පිටත්වෙලා අන්තර්ධාන වෙයි. ඉදින් දෙවියෙක් වී නම් ආකාශයෙන් නැඟී යෙයි. දිව්ය නාගයෙක් වී නම් පොළොව කිමිද යෙයි. ඉදින් මිනිස් තවුසෙක් වීනම් ලද ආහාරයක් සැප තැනෙක හිඳ වළඳයි. දුටු පවත් මට කියවයි නියෝග කළේය.“
තවුසකු සහ අමනුෂ්යයකු, දෙවියකු වෙන් කොට හඳුනා ගන්නා ලක්ෂණ එකල සමාජය දැන සිටි බව පෙනේ. ආහාර ගන්නේ තවුසෝය. දැන් රජුගේ නියෝගයට අනුව රාජ පුරුෂයෝ සිදුහත් බෝසතුන් පසු පසින් යමින් කළ නිරීක්ෂණය කවරාකාර වන්නට ඇත්ද? ඇතැම් විටෙක ඇසි පිය නොහෙළා බෝසතුන් දෙස බලා සිටින්නට ඇත. එවිට බෝසතාණෝ යැපෙන පමණින් බත් ලදින් නුවරින් නික්ම පාණ්ඩව නම් පර්වත සෙවනක සිට වළඳන්නට පටන් ගත්හ. සුවඳ ඇල් සහලෙන් පිසූ අග බොජුන් මෙතෙක් වැළදු බෝසතාණෝ කටුක රළු අහරින් මෙදා සැතපුණහ. සැබවින් ම එය ඉතා පිළිකුල් අහරකි. පිළුණු දුර්ගන්ධය ද දැනුණි. ඒත් සියල්ල ඉවසා දරා ගත්හ. මේ අත්ථකිලමථානුයෝගයයි.
ඉක්බිති රාජ පුරුෂයෝ බෝසතාණන් බත් වළඳන්නා දැක වහා ගොස් රජුට ඒ බව කියා පෑහ. රජතුමා වහාම නික්ම බෝසතුන් වෙත පැමිණ හැඳින මෙසේ විචාළේය.
“ කිමෙක, යහළු සිද්ධාර්ථ කුමාරයෙනි, තොපගේ වංශයෙහි සිඟා කෑ එක ද රජෙකු හෝ නැත. මහත් වූ රාජ්යශ්රී ම විඳිති. තොපගේ රජ කුලයට පරිභව නොකරවා යහළු මාගේ මේ රජගහනුවර නම් අසූ දහසක් නියම්ගමින් හා අටළොස් කෙළක් මනුෂ්යයන් විසින් හා ගැවසී ගත්තේය. පූර්වයෙහි චක්රවර්තී රජුන්ගේ වාසස්ථානය. අමිතභෝගී වූ පඤ්ච මහා ධන සිටුවරුන්ගෙන් ශෝභමානය. යහළු මෙනුවර මා හා එක්ව රජ කරව.“
බිම්සර රජු පිළිබඳ පාඨකයාට දැනෙන්නේ අනුකම්පාවකි. තම මිත්ර සුදොවුන් රජුගේ පුත් සිද්ධාර්ථ බව දැන ගැනීමෙන් රජුට ඇති වූයේ වේදනාවකි. රජ කුමරෙකු මෙසේ විය යුතුද? යන්නය. අනෙක් පසින් තවත් සත් දිනකින් සක්විති රජ පදවිය පවා ලබන්නට සූදානම්ව සිටි කුමාරයකුට තම රාජ්යයෙන් කොටසක් පාලනය කරන්නට කරන යෝජනාව ගැන ද රජු ගැන පාඨකයා තුළ උපහාසාත්මක සොවක් දැනේ.
මෙහිදී බෝසතුනගේ පිළිතුර වූයේ “මම සම්යක් සම්බෝධිය වෙනුවෙන් මහණ වීමි“ යන්නය. රජුට එහිදී කළ හැකි අන් කිසිවක් නොමැති විය. ශෝකයෙන් බිම්සර රජු නික්ම යන්නේ “එසේ වී නම් නුඹ වහන්සේ යම් දවසක බුදු වූ සේක් වී නම් පළමුව මාගේ නුවරට වැඩ මිනිසුනට දෙසන පළමු දේශනාව මටම දෙසුව මැනවැයි“ ප්රතිඥාවක් ද ගෙනය.
මහාචාර්ය අගලකඩ සිරිසුමන හිමි
සිංහල අංශය, කොළඹ විශ්වවිද්යාලය
